Zondagmiddagconcert St.- Christoforuskerk Schagen 28 oktober 2018

Zondagmiddagconcerten St.- Christoforuskerk Schagen 2018

15.30 uur
28 oktober Tjeerd van der Ploeg, orgel
Werken van Sigfrid Karg-Elert (1877-1933)

Choral Improvisation (Festival Prelude) on Der Hölle Pforten sind zerstört op. 75 no. 3

Three Pastels for Organ op. 92
nr. 1 H dur nr. 2. e moll nr. 3 F# dur

Sequence in a minor

Wachet auf, ruft uns die Stimme op. 65/33 (uit 66 Choral Improvisationen op. 65)

Passacaglia and Fugue on BACH op. 150

Sigfrid Karg-Elert was ongetwijfeld de belangrijkste orgelcomponist in het Duitse taalgebied naast Max Reger (1873-1916) en de Oostenrijker Franz Schmidt (1874-1939). (Aan Schmidt zal vanaf volgend jaar aandacht worden geschonken tijdens de zondagmiddagconcerten). Karg-Elert die aanvankelijk vooral veel componeerde voor harmonium, ging, op aandringen van Reger, pas in 1907 voor orgel schrijven. Een extra stimulans daartoe betekende een concert dat de organist Karl Straube in dat jaar in Leipzig, de stad waar Karg-Elert toen woonde, gaf. Karg-Elert: “Ein heisses Verlangen war in mir, der Orgel meine Sprache zu geben, aber da stand die ungebärdige Reckengestalt Regers mir im Licht”.

De grote naam en faam van Reger werkte aanvankelijk zeker niet stimulerend voor Karg-Elert om voor orgel te gaan componeren! Karg-Elerts eerste orgelwerk wordt gevormd door de collectie 66 Choral-Improvisationen Op. 65, die ontstond tussen 1907 en 1909. Het werk werd opgedragen aan de Franse organist Alexandre Guilmant. In Duitsland is Karg-Elert nooit populair geworden, daarentegen wel in Engeland en de VS. In de VS werd hij zelfs de meest gespeelde componist na Bach! In 1930 organiseerde de “Organ Music Society” in Londen een Karg-Elert festival met tien concerten in aanwezigheid van Karg-Elert zelf. Vandaar dat veel van zijn werken Engelse titels dragen.

De stijl van Karg-Elert is te kwalificeren als kaleidoscopisch, fragmentarisch en impulsief maar altijd geïnspireerd. De ‘Three Pastels for Organ’ op. 92 (1911) werden opgedragen aan Dr. Eaglefield Hull, de oprichter van de British Music Society en het openingsstuk van vanmiddag, Festival Prelude on Der Hölle Pforten sind zerstört, aan Herbert Snow, Wolverhampton. Sigfrid Karg Elerts problematische relatie tot zijn Duitse vaderland wordt duidelijk in een brief van 12/13 juli 1926 aan de Engelse organist Godfrey Sceats: ‘So, so, weil ich Siegfrid heisse, deshalb muss ich Jude sein! Weil manche meiner Werke französische oder englische Titel tragen, muss ich ein Undeutscher sein, den man boykottiert. O, was mir die Freundschaft und Sympathie zu England, Frankreich und Italien schon oft geschadet hat, man wird sofort als Jude, Verräter oder Bolschewik abgestempelt-. Es ist schlimm!’ Het was deze Godfrey Sceats die Karg-Elert verzocht de 2e Sonate voor harmonium op. 46 voor orgel te herschrijven. Hieruit ontstond een nieuw werk: Passacaglia and Fuge on Bach op. 150. De fuga is grotendeels identiek aan die uit de harmoniumsonate. Karg-Elert voerde het uit tijdens zijn desastreuze concertreis naar Amerika in 1932. Desastreus omdat men van Karg-Elert dezelfde virtuositeit verwachtte als van zijn Franse collega’s zoals Guilmant, Widor en Dupré, hetgeen hij niet kon waarmaken. We horen in dit werk al duidelijk een stilistische verschuiving naar een moderner klankidioom.

Na het concert is er thee/koffie. Denkt u aan de collecte? Een reactie op dit concert is mogelijk op www.nicholsonschagen (Orgelboek)

Volgende zondagmiddagconcert in deze kerk (15.30 uur):
Nieuwjaarsconcert Zondag 6 januari, 2019. Werken van Bach, Karg-Elert, Piet Post, Franz Schmidt